Kategoriler: İstatistik

İstatistik Okuryazarlığı: Ortalama, Medyan ve Örneklem

Spor istatistikleri kolay anlaşılır görünür ama yanlış okunmaya da açıktır. “Maç başına 1,8 gol” cümlesi, ardındaki dağılım bilinmeden fazla bir şey söylemez. Bu yazıda temel istatistik kavramlarını futbol örnekleriyle ele alıyoruz.

İstatistik Okuryazarlığı: Ortalama, Medyan ve Örneklem – bu yazıda ele alınan başlıklar

Ortalama mı medyan mı?

Bir takım altı maçta sırasıyla 0, 0, 1, 1, 2, 7 gol atmış olsun. Ortalama 1,83’tür; medyan ise 1’dir. Ortalamayı tek bir 7 gollü maç yukarı çekmiştir. Böyle durumlarda medyan, takımın tipik performansını daha iyi anlatır. Analizlerde her iki değeri birlikte vermek en doğrusudur.

Seri	Ortalama	Medyan	Yorum
0,0,1,1,2,7	1,83	1	Tek maç ortalamayı şişirmiş
1,2,2,2,2,2	1,83	2	İstikrarlı üretim
0,0,0,3,4,4	1,83	1,5	Dalgalı; iki ayrı dönem

Örneklem büyüklüğü

Üç maçlık veriyle kurulan hiçbir çıkarım güvenilir değildir. Futbolda anlamlı bir eğilim için genellikle en az sekiz-on maçlık seri gerekir; gol gibi seyrek olaylarda bu sayı daha da artar. “Son 3 maçta üst geldi” türü ifadeler, istatistiksel olarak rastlantıdan ayırt edilemez.

Aykırı değerler

Kırmızı kart görülen maçlar, 5-0 biten karşılaşmalar veya kupa rotasyonlu kadrolar aykırı değer üretir. Bunlar seriden çıkarılmaz ama ayrı işaretlenir; aksi hâlde tüm ortalamayı bozar.

Korelasyon nedenselliği göstermez

Bir takımın topa sahip olma oranı ile galibiyetleri arasında ilişki görülebilir; bu, “daha çok topa sahip olursa kazanır” anlamına gelmez. Öndeyken rakibin topu daha çok alması gibi ters yönlü açıklamalar da mümkündür.

Uygulamamız

İstatistik yazılarımızda örneklem büyüklüğünü ve veri dönemini her tabloda belirtiyoruz; Maç Analizi bölümünde bu verileri karşılaşma bağlamıyla birleştiriyoruz.

Yöntemimizi anlatan diğer yazılar

Avrupa Liglerini Karşılaştırmalı Okuma Rehberi — lig ortalamasıyla birlikte okuma
Maç Analizi Okurken Oranlara Nasıl Bakılır? — olasılık ve oran ilişkisi
Günlük Maç Analizi Hazırlarken Dikkat Ettiğimiz 8 Kriter — verinin analize dönüşme süreci

Önemli not: Bu yazı bilgilendirme ve spor analizi amaçlıdır; kesin sonuç garantisi vermez. Türkiye’de futbol müsabakalarına dair yasal bülten yalnızca iddaa.com üzerinden yayımlanır. 18 yaş altı için uygun değildir.

Sık Sorulan Sorular

Ortalama mı medyan mı kullanmalı?

Dağılım dengeliyse ortalama yeterlidir; tek bir maç seriyi bozuyorsa medyan tipik performansı daha iyi anlatır.

Kaç maçlık veri anlamlıdır?

Genellikle en az sekiz-on maç gerekir. Üç maçlık seriler rastlantıdan ayırt edilemez.

Topa sahip olma oranı galibiyeti açıklar mı?

Tek başına açıklamaz. İlişki iki yönlü olabilir; öndeki takım topu rakibe bırakabilir.

Melike Yılmaz

Haber 365 editörü. Süper Lig ve Avrupa liglerinde maç analizleri, istatistik değerlendirmeleri ve futbol gündemi hazırlıyor. Yazılarında kulüplerin ve federasyonun resmi açıklamalarını, doğrulanmış maç istatistiklerini kaynak olarak kullanıyor. Analizlerde kesin sonuç iddiasında bulunmaz; kullanılan verinin dönemini ve kaynağını her yazıda belirtir.